Wanneer AI in een machine telt
Volgens de AI-verordening is een AI-systeem onder meer een hoog risico wanneer het een veiligheidscomponent is van een product onder bepaalde EU-productwetgeving, of zelf dat product is, en het product een beoordeling door een derde vereist. Machines horen bij die producten.
Typische voorbeelden: een visiesysteem dat een robot stopt als iemand de zone betreedt, of een veiligheidsfunctie die zich aanpast via machinaal leren. Een AI die alleen de productie optimaliseert, zonder veiligheidsfunctie, is een ander geval.
De Machineverordening zelf vereist al een aangemelde instantie voor veiligheidscomponenten en machines waarvan het gedrag zich geheel of gedeeltelijk via machinaal leren ontwikkelt.
Wat Verordening (EU) 2026/1744 verandert
Verordening (EU) 2026/1744, de digitale omnibus over AI, is op 24 juli 2026 in het Publicatieblad verschenen en is van kracht sinds 27 juli 2026. Voor machines geldt volgens de geraadpleegde bronnen:
- er komt een sectorale aanpak, om overlap tussen de AI-verordening en de Machineverordening te vermijden: voor deze machines geldt de AI-verordening maar beperkt;
- de Commissie moet de eisen voor AI-systemen met een hoog risico via gedelegeerde handelingen in de Machineverordening opnemen, die uiterlijk op 2 augustus 2028 moeten gelden;
- zolang er onder de Machineverordening geen geharmoniseerde normen of gemeenschappelijke specificaties voor AI zijn, worden systemen die voldoen aan de geharmoniseerde normen van de AI-verordening geacht te voldoen aan de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen van de Machineverordening.
Voor de andere systemen met een hoog risico onder de AI-verordening zijn de termijnen in het algemeen verschoven naar 2 december 2027.
Wat u in de praktijk doet
- Breng in kaart in welke machines AI een veiligheidsfunctie vervult.
- Documenteer voor elk serienummer de geleverde model- en softwareversie, en hoe die wordt bijgewerkt.
- Volg de gedelegeerde handelingen van de Commissie en de geharmoniseerde normen: die leggen de concrete eisen vast.
TARGA legt voor elk serienummer de softwaregeschiedenis en de publicaties vast, zodat de geleverde versies jarenlang traceerbaar blijven.
Veelgestelde vragen
Is mijn robot met een visiesysteem een hoog risico volgens de AI-verordening?
Dat hangt af van wat de AI doet. Is het AI-systeem een veiligheidscomponent van de machine, dan valt het onder de gevallen met een hoog risico; optimaliseert het alleen de productie, dan meestal niet. Beoordeel het met uw adviseur.
Vanaf wanneer gelden de AI-eisen voor machines?
Met Verordening (EU) 2026/1744 worden de eisen via gedelegeerde handelingen in de Machineverordening opgenomen, die uiterlijk op 2 augustus 2028 moeten gelden.
Verschuift de Omnibus de datum van 20 januari 2027?
Nee. Verordening (EU) 2023/1230 geldt vanaf 20 januari 2027. De Omnibus verandert alleen hoe de AI-eisen in de machineregels worden opgenomen.